Strefy niskiej emisji (LEZ): Jaki mają wpływ na transport miejski i logistykę?
We Francji zanieczyszczenie powietrza pyłami zawieszonymi przyczynia się do co najmniej 40 tysięcy zgonów rocznie. Dlatego w całym kraju konieczne jest wprowadzenie takich rozwiązań jak strefy niskiej emisji (LEZ).
Strefy niskiej emisji (LEZ) stopniowo zmieniają organizację ruchu w największych miastach. Nowe przepisy wpływają również na sposób realizacji dostaw i organizacji procesów logistycznych w przedsiębiorstwach. oto najważniejsze informacje na temat stref LEZ oraz ich wpływ na transport miejski i logistykę.
Czym jest strefa niskiej emisji (LEZ)?
Strefa niskiej emisji (LEZ) to wyznaczony obszar utworzony w niektórych miastach w celu ograniczenia ruchu pojazdów powodujących największe zanieczyszczenie. Środek ten został wprowadzony w ramach ustawy ramowej o mobilności z 2019 r., a następnie wzmocniony w 2021 r. przez ustawę o klimacie i odporności. Celem tej polityki jest poprawa jakości powietrza poprzez ograniczenie emisji pochodzących z ruchu drogowego.
Ogólnie rzecz biorąc, istnieją dwa rodzaje stref LEZ:
- Strefy niskiej emisji (LEZ) utworzone w miastach, w których regularnie przekraczane są progi zanieczyszczenia: obszary te nazywane „terytoriami LEZ” które obejmują w szczególności obszar metropolitalny Wielkiego Paryża, obszar metropolitalny Tuluzy, obszar metropolitalny Bordeaux oraz obszar metropolitalny Lyonu.
- Strefy LEZ ustanowione we wszystkich obszarach metropolitalnych liczących ponad 150 000 mieszkańców: strefy te nazywane są „terytoriami nadzoru”.
Od 1 stycznia 2025 r. wymogi dotyczące stref LEZ będą miały zastosowanie również do obszarów metropolitalnych liczących ponad 150 000 mieszkańców, w zależności od lokalnych przepisów wykonawczych. W rezultacie niektóre pojazdy z klasami Crit’Air 3, 4 i 5, a także pojazdy niesklasyfikowane, mogą podlegać ograniczeniom w zakresie poruszania się lub parkowania w tych obszarach.
Naklejka Crit’Air uprawniająca do wjazdu do strefy ZFE
Naklejka Crit’Air klasyfikuje pojazdy na podstawie poziomu emisji zanieczyszczeń oraz określa, czy dany pojazd ma prawo wjazdu do strefy LEZ. W strefie LEZ decydujące znaczenie ma poziom emisji zanieczyszczeń emitowanych przez pojazd. Naklejka Crit’Air klasyfikuje pojazdy w skali od 0 do 5:
- Crit’Air 0: pojazdy elektryczne lub napędzane wodorem
- Crit’Air 1 i 2: nowsze, mniej zanieczyszczające pojazdy
- Crit’Air 3, 4 i 5: starsze pojazdy, objęte ograniczeniami lub zakazem
Dotyczy to również wszystkich pojazdów użytkowych: pojazdów dostawczych, ciężarówek o dużej ładowności, pojazdów dostawczych oraz flot firmowych. Oczywiście niektóre pojazdy są zwolnione z tych ograniczeń. Należą do nich pojazdy służb ratunkowych, pojazdy medyczne, pojazdy eksploatowane przez przedsiębiorstwa użyteczności publicznej oraz środki transportu publicznego.
Warto wiedzieć: W niektórych miastach można ubiegać się o przepustkę do strefy ZFE. Te indywidualne zwolnienia umożliwiają tymczasowy wjazd do stref ZFE pod pewnymi warunkami. Większość miast oferuje taką przepustkę, na przykład Eurometropolia Strasburga, aglomeracja Reims oraz metropolia Aix-Marseille Provence.
Nowa rzeczywistość w logistyce miejskiej
Wprowadzenie stref niskoemisyjnych (ZFE) ma znaczący wpływ na logistykę miejską, a w szczególności na dostawy „ostatniej mili”. Realizacja dostaw musiała zostać przeprojektowana, aby dostosować się do nowych przepisów.
Obecnie znaczna część pojazdów wykorzystywanych do dostaw nie spełnia jeszcze nowych norm. W rezultacie dostęp pojazdów dostawczych do niektórych obszarów staje się utrudniony lub wręcz niemożliwy. Czasem konieczne jest zmodyfikowanie tras, a harmonogramy dostaw mogą podlegać ograniczeniom w określonych obszarach. Floty muszą również przejść na pojazdy bardziej ekologiczne.
Strefy niskiej emisji zmuszają zatem przedsiębiorstwa do wdrażania bardziej zrównoważonych i wydajnych modeli działania.
Transport towarów musi zostać dostosowany
Aby dostarczać towary, przewoźnicy muszą obecnie stawiać na rozwiązania, które są bardziej elastyczne, zrównoważone i lepiej dostosowane do ograniczeń miejskich. W firmie GEODIS transformacja ta opiera się na kilku uzupełniających się strategiach.
Transport drogowy pozostaje podstawą logistyki. Obsługuje on większość codziennych przepływów towarowych. Jednak w strefach niskiej emisji (LEZ) następuje stopniowe przejście na pojazdy niskoemisyjne, takie jak ciężarówki elektryczne lub napędzane alternatywnymi źródłami energii. Przewoźnicy dbają o jak największą optymalizację tras, aby zminimalizować liczbę przejechanych kilometrów. W przypadku przesyłek ekspresowych, zarówno pojedynczych, jak i wielopakietowych, transport paletowy również dostosowuje się do stref ograniczonej emisji (LEZ). Szczególnie na ostatnim odcinku trasy (last mile) w centralnych częściach miast coraz częściej stosuje się, w miarę możliwości, zrównoważone środki transportu, takie jak rowery towarowe lub elektryczne pojazdy użytkowe.
W obliczu tych ograniczeń jedno rozwiązanie nie jest już wystarczające. Transport multimodalny stał się zatem niezbędny. Polega on na łączeniu kilku rodzajów transportu – takich jak transport drogowy, kolejowy czy morski – w celu jak najskuteczniejszego przewożenia towarów. W praktyce duże odległości można pokonywać pociągiem lub drogą morską, natomiast ostatnie kilka kilometrów można pokonywać drogą lądową, korzystając z bardziej zrównoważonych środków transportu. Takie podejście pomaga ograniczyć emisję CO₂, zwłaszcza poprzez zmniejszenie natężenia ruchu drogowego i liczby ciężarówek przejeżdżających przez centrum miast.
Kolej jest również środkiem transportu, który odgrywa kluczową rolę w tej transformacji. Transport kolejowy towarów pozwala na przewóz dużych ilości towarów na duże odległości przy zmniejszonym śladzie węglowym. Jest to szczególnie skuteczne rozwiązanie pozwalające na zmniejszenie zatłoczenia dróg i ograniczenie emisji. W przypadku dostaw międzynarodowych transport morski również wpisuje się w bardziej zrównoważone podejście do transportu towarowego.
Jeśli chodzi o transport lotniczy, jest on wykorzystywany w przypadku bardzo krótkich terminów dostaw lub towarów o wysokiej wartości. W niektórych sytuacjach pozostaje on niezbędny, mimo że ma większy wpływ na środowisko. Dzisiejszym wyzwaniem jest lepsza integracja tego środka transportu z pozostałymi, tak aby ograniczyć jego wykorzystanie wyłącznie do sytuacji, w których jest to konieczne.
Strefy niskiej emisji (LEZ): ograniczenie, ale też szansa
Strefy niskiej emisji (LEZ) na pierwszy rzut oka mogą wydawać się restrykcyjne. Rzeczywiście wymagają one szybkich – a czasem kosztownych – rozwiązań, szczególnie w przypadku firm, które muszą wymienić swoje floty. Jednak inicjatywa ta toruje również drogę do bardziej nowoczesnej, mnie emisyjnej i inteligentniejszej logistyki.
Zachęcając przedsiębiorstwa do ponownej oceny stosowanych środków transportu oraz organizacji przepływów logistycznych, strefy LEZ sprzyjają powstawaniu bardziej wydajnych modeli logistycznych. Rozwój pojazdów niskoemisyjnych (rowerów towarowych, pojazdów elektrycznych itp.), optymalizacja tras oraz wykorzystanie transportu multimodalnego nie tylko pomagają spełnić wymogi regulacyjne, ale także poprawiają wydajność i zmniejszają wpływ dostaw na środowisko.
Strefy LEZ nie stanowią zatem jedynie ograniczeń dla sektora logistycznego. Pomagają one przyspieszyć wdrażanie rozwiązań logistycznych, które są bardziej elastyczne, zrównoważone i lepiej dostosowane do oczekiwań lokalnych społeczności, przedsiębiorstw i klientów. Dla dostawców usług logistycznych, takich jak GEODIS, wyzwaniem jest przekształcenie tych nowych wymogów regulacyjnych w czynniki napędzające innowacje, aby oferować coraz bardziej wydajne i zrównoważone rozwiązania transportowe.
*https://www.atmo-france.org/article/chiffres-cles