Keepeek
Truck on the Road with mountains

2026.10.08

Just-in-Time: Mô hình vẫn còn phù hợp

Giảm lượng hàng tồn kho giúp cải thiện hiệu suất nhưng cũng làm tăng nguy cơ gặp phải các sự kiện bất ngờ. Hãy khám phá cách thức vận hành đúng thời điểm (just-in-time) có thể nâng cao hiệu quả, với điều kiện bạn quản lý được các rủi ro có thể làm gián đoạn toàn bộ chuỗi cung ứng.

Logistics đúng thời điểm (Just-in-time) đã trở thành mô hình chuẩn mực trong nhiều lĩnh vực công nghiệp và phân phối. Hạn chế tồn kho, đẩy nhanh vòng quay hàng hóa và giảm chi phí kho bãi là những mục tiêu chính đáng trong môi trường mà mọi nguồn lực bị ràng buộc trong hàng tồn kho đều ảnh hưởng đến lợi nhuận. Tuy nhiên, những gián đoạn xảy ra trong những năm gần đây cũng đã làm nổi bật những hạn chế của việc áp dụng phương pháp này quá mức. Tình trạng thiếu nguyên liệu thô, tắc nghẽn cảng, căng thẳng địa chính trị và các hiện tượng thời tiết cực đoan đã làm nổi bật một thực tế thường bị đánh giá thấp: khi biên độ an toàn biến mất, ngay cả sự cố nhỏ nhất cũng có thể lan rộng khắp toàn bộ mạng lưới logistics. Ngày nay, thách thức không chỉ đơn giản là giảm khối lượng hàng tồn kho, mà là xây dựng một tổ chức có khả năng cân bằng hiệu quả kinh tế với khả năng phục hồi hoạt động.

Logistics Just-in-Time: Đồng bộ hóa liên tục các hoạt động


Logistics đúng thời điểm (Just-in-time) bao gồm việc điều chỉnh khâu thu mua, sản xuất và phân phối sao cho phù hợp với nhu cầu thực tế nhằm giảm thiểu hàng tồn kho trung gian. Chiến lược này, phần lớn được lấy cảm hứng từ Hệ thống Sản xuất Toyota và mô hình đúng thời điểm, dựa trên một nguyên tắc đơn giản: chỉ sản xuất những gì cần thiết, khi cần thiết.


Giảm lượng hàng tồn kho để giải phóng nguồn lực.


Đối với nhiều công ty, hàng tồn kho chiếm một phần đáng kể vốn bị ràng buộc. Theo McKinsey, công ty tư vấn chiến lược quốc tế, hàng tồn kho có thể chiếm từ 20% đến 30% tài sản lưu động trong một số ngành công nghiệp. Do đó, việc hạn chế hàng tồn kho dư thừa giúp giảm chi phí kho bãi, giảm thiểu rủi ro lỗi thời và cải thiện nhu cầu vốn lưu động.
Cách tiếp cận này giải thích việc áp dụng dần dần các chiến lược tồn kho thấp và sản xuất đúng thời điểm (just-in-time) trong nhiều lĩnh vực. Mục tiêu không chỉ đơn thuần là về mặt tài chính. Đó còn là để đẩy nhanh quá trình luân chuyển hàng hóa và cải thiện khả năng đáp ứng của tổ chức.


Sản xuất theo tốc độ đáp ứng nhu cầu


Trong hệ thống luân chuyển đồng bộ, hàng hóa được giao đến sát nhất có thể với nhu cầu sản xuất thực tế. Nguyên liệu thô được tiêu thụ nhanh chóng và hàng tồn kho trung gian được giữ ở mức tối thiểu.
Lấy ví dụ một nhà sản xuất ô tô. Việc dự trữ linh kiện đủ dùng trong vài tuần là một khoản chi phí đáng kể. Ngược lại, việc nhận được các linh kiện này chỉ vài giờ trước khi chúng được tích hợp vào dây chuyền sản xuất giúp giảm thiểu vốn bị ràng buộc đồng thời tối ưu hóa việc sử dụng không gian nhà máy.
Cách tiếp cận này giúp cải thiện hiệu quả tổng thể, nhưng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và khả năng giám sát cao giữa các bên tham gia trong chuỗi cung ứng.

Lợi ích của hệ thống logistics Just-in-Time phụ thuộc vào chất lượng của tổ chức logistics.
 

Hiệu quả của hệ thống sản xuất đúng thời điểm (just-in-time) phụ thuộc không chỉ vào việc giảm tồn kho mà còn vào khả năng phối hợp tất cả các bên liên quan. Khi việc giao hàng, sản xuất và vận chuyển hoạt động đồng bộ, lợi ích kinh tế có thể rất đáng kể.


Giảm chi phí mà không ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ


Mức tồn kho thấp giúp giảm chi phí lưu trữ , xử lý và quản lý hàng tồn kho. Các công ty cũng hạn chế lãng phí liên quan đến sản phẩm lỗi thời và sản xuất dư thừa. Trong các lĩnh vực như ô tô, điện tử, thực phẩm và đồ uống, và bán lẻ, cách tiếp cận này cũng cho phép điều chỉnh sản xuất sát hơn với nhu cầu thực tế. Do đó, sự khác biệt giữa khối lượng sản xuất và yêu cầu thị trường có thể được xác định và khắc phục nhanh chóng hơn.


Giảm thời gian sản xuất


Một tổ chức được quản lý tốt sẽ giảm thiểu thời gian chờ đợi giữa các giai đoạn sản xuất khác nhau. Việc giao hàng được đồng bộ hóa với nhu cầu thực tế và chu kỳ sản xuất được kiểm soát tốt hơn.

Cách tiếp cận này đặc biệt hiệu quả khi các nhà cung cấp, các khu công nghiệp và các nhà cung cấp dịch vụ logistics cùng chia sẻ dữ liệu hoạt động và làm việc theo các quy tắc lập kế hoạch chung.


Sử dụng dữ liệu để quản lý luồng công việc


Hoạt động sản xuất đúng thời điểm hiện nay phụ thuộc rất nhiều vào các công cụ kỹ thuật số. Hệ thống quản lý hàng tồn kho, hệ thống quản lý kho (WMS) và các nền tảng điều khiển giúp cải thiện việc giám sát hàng hóa, mức tồn kho và năng lực sẵn có.

Những công cụ này giúp dễ dàng dự đoán tình trạng thiếu hàng và phối hợp với các bên liên quan khác nhau. Trên hết, chúng cho phép các công ty nhanh chóng xác định sự chênh lệch giữa dự báo và nhu cầu thực tế , đồng thời điều chỉnh hoạt động trước khi xảy ra tình trạng hết hàng hoặc tồn kho quá mức .

Những hạn chế sẽ trở nên rõ ràng ngay khi một liên kết bị chậm lại.


Lợi ích của hệ thống logistics đúng thời điểm phụ thuộc vào sự cân bằng tinh tế. Khi một trong các bên liên quan không thể duy trì tốc độ như mong đợi, hậu quả có thể nhanh chóng trở nên nghiêm trọng.


Sự gián đoạn nguồn cung có thể khiến toàn bộ chuỗi sản xuất phải ngừng hoạt động.


Điểm yếu chính của hệ thống nằm ở sự phụ thuộc vào việc cung cấp hàng hóa liên tục . Tình trạng thiếu hàng, chậm trễ từ nhà cung cấp hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng có thể khiến hoạt động bị đình trệ.

Theo McKinsey, hơn 90% các công ty trên toàn thế giới đã trải qua sự gián đoạn đáng kể trong chuỗi cung ứng trong những năm gần đây. Thực tế này giải thích tại sao nhiều công ty hiện đang tái thiết lập kho dự trữ chiến lược cho một số sản phẩm quan trọng.

Ngành công nghiệp ô tô là một minh họa hoàn hảo cho điểm yếu này. Từ năm 2020 đến năm 2023, tình trạng thiếu hụt chất bán dẫn toàn cầu đã buộc nhiều nhà sản xuất phải giảm tốc độ hoặc tạm ngừng sản xuất do thiếu các linh kiện tương đối nhỏ và rẻ tiền. Sự việc này cho thấy rằng một lỗi liên quan đến một linh kiện duy nhất có thể làm gián đoạn toàn bộ chuỗi sản xuất hoạt động theo nguyên tắc "đúng thời điểm".


Vận tải trở thành yếu tố hiệu suất quan trọng


Trong chiến lược sản xuất đúng thời điểm (just-in-time), độ tin cậy của vận tải ảnh hưởng trực tiếp đến tính liên tục của hoạt động. Sự chậm trễ trong vận tải đường bộ có thể khiến nhà máy không nhận được linh kiện đúng hạn. Ngược lại, vận tải hàng không đôi khi có thể đảm bảo nguồn cung quan trọng khi chi phí gián đoạn cao hơn chi phí vận chuyển.

Các chiến lược quốc tế cũng phải tính đến những hạn chế của vận tải hàng hải, vì lĩnh vực này đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi tình trạng tắc nghẽn cảng, căng thẳng địa chính trị và gián đoạn do thời tiết.
 

Mục tiêu không còn tồn kho nữa không còn là điều cần thiết.


Đại dịch COVID-19, tình trạng thiếu hụt chất bán dẫn toàn cầu, tắc nghẽn cảng và gián đoạn giao thông ở Biển Đỏ đã cho thấy việc theo đuổi mục tiêu tồn kho bằng không tuyệt đối có thể làm tăng tính dễ tổn thương của các công ty. Câu hỏi đặt ra không còn là liệu có nên loại bỏ hoàn toàn hàng tồn kho hay không, mà là xác định sản phẩm nào cần dự trữ an toàn và sản phẩm nào có thể được quản lý theo phương thức sản xuất đúng thời điểm (just-in-time). Ngày nay, các công ty thành công nhất đang tìm cách đạt được mức tồn kho phù hợp hơn là giảm thiểu nó một cách có hệ thống.

Làm thế nào các công ty có thể đảm bảo chiến lược giao hàng đúng thời điểm (Just-in-Time) trong thời đại ngày nay?


Thành công của chiến lược sản xuất đúng thời điểm hiện nay phụ thuộc vào khả năng ứng phó với các sự cố mà không ảnh hưởng đến hoạt động liên tục. Sự chậm trễ của nhà cung cấp, thiếu nguyên liệu thô, tắc nghẽn cảng hoặc không có phương tiện vận chuyển có thể nhanh chóng làm gián đoạn hoạt động nếu không có biên độ an toàn được thiết lập.


Xác định các luồng thực sự quan trọng


Không phải tất cả sản phẩm đều tiềm ẩn mức độ rủi ro như nhau đối với hoạt động sản xuất. Các linh kiện mà sự thiếu hụt của chúng có thể làm ngừng dây chuyền sản xuất, nguyên liệu thô có thời gian giao hàng dài hoặc các sản phẩm chịu áp lực nguồn cung đáng kể thường đòi hỏi cách tiếp cận khác so với phần còn lại của danh mục sản phẩm.

Ví dụ, trong ngành công nghiệp ô tô , một linh kiện điện tử giá trị thấp có thể làm tê liệt toàn bộ dây chuyền sản xuất nếu không có sẵn đúng thời điểm. Trong ngành công nghiệp thực phẩm , nguồn cung ngũ cốc, hạt có dầu và một số nguyên liệu thô có nguồn gốc thực vật vẫn phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện thời tiết và thị trường quốc tế. Do đó, thách thức là xác định những sản phẩm mà sự thiếu hụt của chúng sẽ gây ra tác động lớn nhất về mặt hoạt động và tài chính , sau đó điều chỉnh mức tồn kho và các biện pháp giảm thiểu rủi ro cho phù hợp.

Phân tích này cho phép tập trung nỗ lực vào các sản phẩm thực sự mang tính chiến lược thay vì áp dụng một chính sách đồng nhất cho tất cả các nguồn cung.


Điều chỉnh giải pháp vận tải phù hợp với yêu cầu vận hành.


Trong một tổ chức hoạt động theo mô hình "đúng thời điểm", vận chuyển không chỉ đơn thuần là một bước thực hiện. Nó trở thành một mắt xích quan trọng trong việc đảm bảo sản xuất và giao hàng. Việc lựa chọn phương thức vận chuyển ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng thời hạn, xử lý gián đoạn và duy trì hoạt động liên tục của công ty.

Ví dụ, vận tải đường sắt cho phép hợp nhất một số luồng hàng hóa đồng thời giảm lượng khí thải carbon. Vận tải đa phương thức mang lại sự linh hoạt cao hơn bằng cách kết hợp nhiều phương thức vận tải khác nhau dựa trên các hạn chế về chi phí, thời gian giao hàng và năng lực vận chuyển.

Vận chuyển bằng pallet cũng đóng vai trò thiết yếu trong mạng lưới phân phối khu vực và quốc gia, nơi tần suất giao hàng ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy của quy trình giao hàng đúng thời điểm.


Tăng cường khả năng giám sát trên toàn bộ chuỗi cung ứng.


Một chiến lược sản xuất đúng thời điểm hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng thông tin sẵn có. Các dự báo, mức tồn kho, thời gian giao hàng của nhà cung cấp, năng lực vận chuyển và các sự kiện bất thường phải được theo dõi trong thời gian thực. Mức độ minh bạch càng cao, các công ty càng có nhiều thời gian để phản ứng trước khi sự gián đoạn biến thành tình trạng thiếu hụt nguồn cung.


Logistics đúng thời điểm: Tìm kiếm sự cân bằng phù hợp giữa hiệu suất và khả năng phục hồi


Logistics đúng thời điểm vẫn là một trong những chiến lược logistics hiệu quả nhất để giảm chi phí và cải thiện vòng quay hàng hóa. Tuy nhiên, việc tìm cách giảm thiểu hàng tồn kho mà không đảm bảo được việc giao hàng thường có nghĩa là chuyển rủi ro sang phía khác thay vì loại bỏ nó. Trước khi điều chỉnh thêm mức tồn kho, hãy đảm bảo rằng nhà cung cấp, năng lực vận chuyển và các công cụ quản lý của bạn có khả năng xử lý các sự cố gián đoạn mà không ảnh hưởng đến hoạt động của bạn.

Đây chính là điểm mà GEODIS hỗ trợ khách hàng tìm ra sự cân bằng phù hợp giữa hiệu suất và khả năng phục hồi, bằng cách kết hợp chuyên môn về logistics, khả năng hiển thị hoạt động và các giải pháp vận chuyển được thiết kế riêng cho những hạn chế cụ thể của từng chuỗi cung ứng.

Hãy trao đổi với các chuyên gia của GEODIS để xây dựng chiến lược cung ứng kịp thời, hiệu quả cao và an toàn, phù hợp với yêu cầu hoạt động của doanh nghiệp bạn.